Danh Sách Án Lệ Việt Nam

Tổng Hợp 72 Án Lệ Việt Nam Mới Nhất – MDLLAW

Kính gửi quý đồng nghiệp và bạn đọc của MDLLAW.COM,

Án lệ đóng vai trò đặc biệt quan trọng trong việc lấp đầy các khoảng trống pháp lý, định hướng cho Thẩm phán áp dụng pháp luật thống nhất. Nhằm giúp các Luật sư, Chuyên viên pháp lý và quý bạn đọc dễ dàng tra cứu nhanh, đội ngũ chuyên gia của MDLLAW đã tổng hợp, phân loại toàn bộ hệ thống Án lệ Việt Nam tính đến thời điểm hiện tại kèm nội dung cốt lõi tinh gọn nhất dưới đây.

I. Lĩnh Vực Hình Sự & Tố Tụng Hình Sự

Số hiệu Án lệ	Ngày công bố	Nội dung cốt lõi / Tình tiết định tội danh
01/2016/AL	06/04/2016	Thuê người đánh dằn mặt ở tay, chân nhưng dẫn đến hậu quả chết người: Định tội danh “Cố ý gây thương tích dẫn đến chết người”, không xử lý về tội “Giết người”.
17/2018/AL	06/11/2018	Đồng phạm giết người: Chỉ đối tượng trực tiếp vô cớ đâm chém mới bị áp dụng tình tiết định khung “Có tính chất côn đồ”; người đi cùng không bàn bạc trước không bị áp dụng tình tiết này.
18/2018/AL	06/11/2018	Hành vi giết người đang thi hành công vụ: Công an xã đang làm nhiệm vụ giải quyết vụ việc tại địa phương, dù không mặc sắc phục vẫn được xác định là “Đang thi hành công vụ”.
19/2018/AL	06/11/2018	Xác định giá trị tài sản bị chiếm đoạt trong tội “Tham ô tài sản”: Phái tính theo giá trị thị trường tại thời điểm tài sản bị chiếm đoạt, không tính theo thời điểm phát hiện hành vi phạm tội.
28/2019/AL	20/08/2019	Tội “Giết người trong trạng thái tinh thần bị kích động mạnh”: Xác định khi nạn nhân trước đó đã có hành vi trái pháp luật nghiêm trọng đối với bị cáo hoặc người thân của bị cáo (đập phá tài sản, hành hung liên tục).
29/2019/AL	20/08/2019	Tội “Cướp tài sản”: Tài sản bị chiếm đoạt bao gồm cả dòng tiền, tài khoản điện tử hoặc các trị giá số hóa mà bị cáo dùng vũ lực ép buộc bị hại phải chuyển giao ngay tại chỗ.
45/2021/AL	31/12/2021	Xác định tội danh khi dùng hung khí nguy hiểm đâm vào vùng trọng yếu của cơ thể (ngực, bụng): Xử lý về tội “Giết người”, dù hậu quả chết người chưa xảy ra do được cấp cứu kịp thời.
46/2021/AL	31/12/2021	Xác định tình tiết “Định khung hình phạt” đối với tội chống người thi hành công vụ có sử dụng hung khí nguy hiểm.
47/2021/AL	31/12/2021	Xác định tội danh “Sử dụng mạng máy tính, mạng viễn thông, phương tiện điện tử thực hiện hành vi chiếm đoạt tài sản” đối với hành vi hack tài khoản ngân hàng và chuyển khoản trái phép.
57/2023/AL	23/02/2023	Hành vi gian lận trong việc hoán đổi đất đai, làm giả hồ sơ để chiếm đoạt tiền đền bù bồi thường giải phóng mặt bằng: Truy cứu về tội “Lừa đảo chiếm đoạt tài sản”.
58/2023/AL	23/02/2023	Định tội “Gian lận trong kinh doanh bảo hiểm”: Áp dụng thay vì tội lừa đảo thông thường khi chủ xe cấu kết làm giả hồ sơ tai nạn dựng hiện trường giả để đòi tiền bảo hiểm xe.
59/2023/AL	23/02/2023	Lỗi cố ý gián tiếp trong vụ án “Giết người”: Bị cáo nhận thức được hành vi điều khiển xe ô tô lạng lách, chèn ép xe máy có thể gây nguy hiểm tính mạng nhưng vẫn bỏ mặc cho hậu quả xảy ra.
64/2023/AL	01/10/2023	Tội “Bắt cóc nhằm chiếm đoạt tài sản”: Xác định tình tiết “Có tổ chức” và phân hóa vai trò cụ thể của người lên kế hoạch, người canh giữ và người gọi điện tống tiền.
65/2023/AL	01/10/2023	Truy cứu trách nhiệm hình sự về tội “Mua bán người”: Hành vi chuyển giao nạn nhân để lấy một số tiền nhất định, dù dưới danh nghĩa tiền chi phí mai mối, cưới hỏi giả tạo.
66/2023/AL	01/10/2023	Xác định tội danh “Mua bán người”: Sử dụng thủ đoạn hứa hẹn lừa gạt tìm việc làm tốt hoặc đưa phụ nữ ra nước ngoài lấy chồng giàu, nhưng thực chất là bán họ để giam lỏng bóc lột.

II. Lĩnh Vực Dân Sự – Thừa Kế – Đất Đai

Số hiệu Án lệ	Ngày công bố	Nội dung cốt lõi / Hướng giải quyết của Tòa án
02/2016/AL	06/04/2016	Đọc lại đất do người khác đứng tên hộ: Phải trích một phần giá trị tài sản chênh lệch cho người đứng tên hộ để bù đắp công sức tôn tạo, bảo quản và giữ đất.
04/2016/AL	06/04/2016	Hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất chỉ có chữ ký của người chồng nhưng người vợ biết, không phản đối và sử dụng tiền đó chi tiêu chung: Hợp đồng vẫn có hiệu lực pháp luật.
05/2016/AL	06/04/2016	Giải quyết di sản thừa kế: Tòa án phải tính công sức tôn tạo, bảo quản di sản cho người trực tiếp quản lý trước khi chia phần di sản còn lại cho các đồng thừa kế.
06/2016/AL	06/04/2016	Thừa kế đất đai: Người Việt Nam định cư ở nước ngoài dù không thuộc diện được sở hữu đất nông nghiệp trong nước vẫn được quyền nhận giá trị bằng tiền từ suất thừa kế đó.
07/2016/AL	06/04/2016	Công nhận hợp đồng mua bán nhà bằng giấy viết tay trước ngày 01/7/1991 nếu bên mua đã trả đủ tiền và đã nhận nhà, quản lý sử dụng ổn định.
14/2017/AL	14/12/2017	Tặng cho quyền sử dụng đất có điều kiện nuôi dưỡng: Điều kiện tuy thỏa thuận miệng (không ghi trong hợp đồng công trưng) nhưng có chứng cứ chứng minh thì bên tặng cho vẫn có quyền đòi lại đất nếu bên nhận vi phạm điều kiện.
15/2017/AL	14/12/2017	Công nhận thỏa thuận miệng về việc đổi đất nông nghiệp giữa các hộ gia đình nếu hai bên đã thực hiện xong việc đổi đất và canh tác ổn định lâu năm.
16/2017/AL	14/12/2017	Một người tự ý ký hợp đồng bán đất thuộc di sản thừa kế, nhưng sau đó các đồng thừa kế khác biết mà không phản đối, đồng thời ký nhận tiền phân chia từ giao dịch: Hợp đồng được công nhận hợp pháp.
24/2018/AL	06/11/2018	Đất thừa kế chưa chia nhưng đã được một người quản lý, tự kê khai đăng ký và được cấp Sổ đỏ ổn định, các đồng thừa kế khác không tranh chấp suốt thời gian dài: Chuyển thành tài sản riêng của người đó.
26/2018/AL	06/11/2018	Thời hiệu thừa kế bất động sản (30 năm) đối với các vụ việc mở thừa kế trước ngày 01/01/2017: Thời hạn bắt đầu tính từ ngày người để lại di sản chết, theo đúng Bộ luật Dân sự 2015.
34/2020/AL	25/02/2020	Người có đất bị Nhà nước thu hồi có quyền lập di chúc định đoạt phần “Giá trị bồi thường về đất” mà mình sẽ được nhận trong tương lai.
35/2020/AL	25/02/2020	Người đi nước ngoài giao đất lại cho người trong nước canh tác không có văn bản giới hạn thời hạn: Xác định quyền sử dụng đất thuộc về người đang trực tiếp quản lý, sử dụng liên tục lâu năm theo diện đất khai hoang/vắng chủ.
38/2020/AL	02/10/2020	Tòa án không thụ lý lại vụ án đòi tài sản nếu tài sản đó đã được định đoạt cụ thể, rõ ràng bằng một bản án đã có hiệu lực pháp luật trước đó.
40/2021/AL	12/03/2021	Công nhận hiệu lực của hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất bằng giấy viết tay khi bên mua đã thanh toán trên 2/3 số tiền giao dịch (áp dụng linh hoạt điều kiện hình thức).
52/2021/AL	31/12/2021	Hợp đồng tặng cho quyền sử dụng đất đã được công chứng hợp pháp nhưng người tặng cho chết trước khi người nhận thực hiện đăng ký sang tên tại cơ quan địa chính: Hợp đồng vẫn phát sinh hiệu lực.
55/2022/AL	14/10/2022	Công nhận hiệu lực của hợp đồng vi phạm điều kiện hình thức (chưa công chứng/chứng thực) nếu một bên đã thực hiện ít nhất 2/3 nghĩa vụ trong giao dịch.
56/2022/AL	14/10/2022	Tranh chấp di dời mồ mả: Tòa án căn cứ vào phong tục, tập quán tâm linh địa phương để quyết định buộc bên có lỗi bồi thường chi phí di dời hợp lý.
67/2023/AL	01/10/2023	Chia tài sản chung: Ưu tiên chia hiện vật (nhà đất) cho người trực tiếp quản lý, cư trú hoặc sản xuất kinh doanh trên đất; người còn lại được nhận phần giá trị bằng tiền tương ứng.
68/2023/AL	01/10/2023	Người Việt Nam định cư ở nước ngoài bỏ tiền mua nhà đất nhưng nhờ người trong nước đứng tên hộ: Xác định điều kiện áp dụng pháp luật tại thời điểm xét xử để giải quyết công nhận quyền sở hữu hiện vật trực tiếp nếu luật hiện hành cho phép.
71/2023/AL	01/10/2023	Xác định ranh giới đất đai giữa các hộ liền kề dựa trên quá trình sử dụng thực tế và hiện trạng “tứ cận” lâu đời khi hồ sơ kỹ thuật, bản đồ địa chính qua các thời kỳ có mâu thuẫn.
72/2024/AL	2024	Xác định tính hợp pháp của di chúc miệng và điều kiện công nhận di chúc được lập trong tình trạng tính mạng bị đe dọa khẩn cấp có người làm chứng hợp pháp theo quy định.

III. Lĩnh Vực Hợp Đồng – Kinh Doanh Thương Mại – Tín Dụng

Số hiệu Án lệ	Ngày công bố	Nội dung cốt lõi / Quyết định về Lãi suất & Trọng tài
08/2016/AL	06/04/2016	Hợp đồng tín dụng: Kể từ ngày tiếp theo của ngày xét xử sơ thẩm, khách hàng vay vẫn phải tiếp tục chịu tiền lãi quá hạn theo mức lãi suất thỏa thuận trong hợp đồng cho đến khi thanh toán xong toàn bộ nợ gốc.
09/2016/AL	06/04/2016	Tranh chấp thương mại: Lãi suất nợ quá hạn được tính theo mức trung bình của 03 ngân hàng thương mại lớn tại địa phương; không chấp nhận việc phạt “lãi chồng lãi” trên phần tiền phạt vi phạm.
11/2017/AL	14/12/2017	Thế chấp Sổ đỏ nhưng trên đất có nhà thuộc sở hữu hợp pháp của người khác: Nếu ngân hàng biết hoặc buộc phải biết mà vẫn nhận thế chấp mà không có sự đồng ý của chủ sở hữu nhà thì hợp đồng thế chấp phần tài sản đó bị vô hiệu.
13/2017/AL	14/12/2017	Thư tín dụng (L/C): Ngân hàng mở L/C có nghĩa vụ độc lập, vẫn phải thanh toán cho bên thụ hưởng nếu bộ chứng từ hoàn toàn hợp lệ, bất kể hợp đồng mua bán gốc giữa bên mua và bên bán có tranh chấp hay bị hủy bỏ.
21/2018/AL	06/11/2018	Đơn phương chấm dứt hợp đồng thuê tài sản: Bên có lỗi phải bồi thường thiệt hại thực tế; tuy nhiên bên bị thiệt hại cũng phải có nghĩa vụ thực hiện các biện pháp hợp lý để hạn chế tối đa tổn thất phát sinh.
22/2018/AL	06/11/2018	Bảo hiểm nhân thọ: Người mua bảo hiểm không kê khai bệnh lý cũ do đại lý bảo hiểm tự ý điền thông tin “không có bệnh” vào tờ khai -> Doanh nghiệp bảo hiểm vẫn phải chịu trách nhiệm bồi thường khi sự kiện bảo hiểm xảy ra.
23/2018/AL	06/11/2018	Khách hàng không đóng phí bảo hiểm đúng hạn do lỗi khách quan từ nhân viên thu phí của hãng không đến thu -> Hợp đồng bảo hiểm không bị coi là mất hiệu lực do lỗi của khách hàng.
25/2018/AL	06/11/2018	Không phải chịu phạt cọc: Bên mua không thể tiếp tục thực hiện giao dịch mua nhà đất do nhà nước thay đổi đột ngột quy hoạch đất đai (được coi là lý do khách quan, sự kiện bất khả kháng).
36/2020/AL	25/02/2020	Hợp đồng thế chấp quyền sử dụng đất vẫn có hiệu lực pháp lý nếu Sổ đỏ bị cơ quan nhà nước thu hồi do lỗi kỹ thuật cấp sai diện tích, miễn là không làm ảnh hưởng đến quyền sử dụng thực tế hợp pháp của chủ đất.
42/2021/AL	12/03/2021	Quyền lựa chọn phương thức giải quyết tranh chấp của người tiêu dùng: Dù hợp đồng theo mẫu có sẵn có điều khoản bắt buộc giải quyết tại Trọng tài thương mại, người tiêu dùng vẫn có quyền khởi kiện ra Tòa án án hành chính/dân sự.
43/2021/AL	12/03/2021	Thỏa thuận thế chấp tài sản của bên thứ ba để bảo đảm nghĩa vụ trả nợ của bên vay (định danh bản chất pháp lý là quan hệ bảo lãnh bằng tài sản riêng).
60/2023/AL	23/02/2023	Thời hạn lĩnh thưởng xổ số kiến thiết: Nếu ngày cuối cùng của thời hạn lĩnh thưởng rơi vào ngày nghỉ lễ, tết theo quy định pháp luật thì thời hạn được tự động kéo dài sang ngày làm việc tiếp theo.
62/2023/AL	23/02/2023	Xác định thời điểm chấm dứt hợp đồng thuê mua nhà ở xã hội khi bên mua vi phạm nghiêm trọng nghĩa vụ thanh toán kéo dài mà không có lý do chính đáng.
63/2023/AL	23/02/2023	Tòa án không chấp nhận yêu cầu tuyên bố vô hiệu điều khoản phạt vi phạm hợp đồng nếu mức phạt thỏa thuận nằm trong giới hạn tối đa mà luật chuyên ngành cho phép.
69/2023/AL	01/10/2023	Công nhận thẩm quyền của Trọng tài thương mại đối với tranh chấp về “Thỏa thuận bảo mật thông tin và không cạnh tranh (NDA/Non-compete agreement)” ký kết giữa người lao động và người sử dụng lao động.

IV. Lĩnh Vực Hôn Nhân Gia Đình – Lao Động – Hành Chính

Số hiệu Án lệ	Ngày công bố	Nội dung cốt lõi / Quyền nuôi con, Sa thải & Thẩm quyền hành chính
03/2016/AL	06/04/2016	Ly hôn và chia tài sản: Tiền công sức đóng góp của cha mẹ chồng cho hai vợ chồng xây nhà trên đất của chính cha mẹ thì khi ly hôn, phải trích hoàn trả lại giá trị công sức đó cho cha mẹ trước khi chia tài sản chung.
10/2016/AL	06/04/2016	Vụ án hành chính: Quyết định bồi thường, hỗ trợ tái định cư hoặc thu hồi đất của Ủy ban nhân dân cấp huyện là đối tượng khởi kiện vụ án hành chính tại Tòa án, dù quyết định đó được ban hành dưới dạng Công văn hành chính thông thường.
12/2017/AL	14/12/2017	Xác định việc triệu tập hợp lệ đương sự lần thứ nhất sau khi Tòa án đã hoãn phiên tòa trước đó nhằm bảo đảm quyền tố tụng bình đẳng của các bên.
20/2018/AL	06/11/2018	Tranh chấp lao động: Hết thời gian thử việc, người lao động vẫn tiếp tục làm việc bình thường và doanh nghiệp vẫn trả lương mà không ký hợp đồng chính thức -> Coi như đã xác lập quan hệ hợp đồng lao động không xác định thời hạn.
27/2019/AL	20/08/2019	Tòa án không thụ lý giải quyết yêu cầu đòi lại nhà đất mà Nhà nước đã quản lý, bố trí sử dụng trong quá trình thực hiện các chính sách cải tạo nhà đất trước ngày 01/7/1991.
30/2020/AL	25/02/2020	Xác định hành vi hành chính của UBND trong việc chậm trễ, không giải quyết đơn khiếu nại đất đai của công dân đúng thời hạn luật định là hành vi trái pháp luật.
31/2020/AL	25/02/2020	Quyền nuôi con dưới 36 tháng tuổi khi ly hôn: Ưu tiên tối đa giao cho người mẹ trực tiếp nuôi dưỡng, trừ trường hợp người mẹ không đủ điều kiện sức khỏe hoặc kinh tế tối thiểu để chăm sóc trẻ.
32/2020/AL	25/02/2020	Tài sản chung vợ chồng: Đất do một bên được cấp trước thời kỳ hôn nhân nhưng sau đó trong thời kỳ hôn nhân đã dùng tiền chung để trả nợ tiền sử dụng đất -> Phần giá trị đất tăng thêm tương ứng được tính là tài sản chung.
33/2020/AL	25/02/2020	Trường hợp cá nhân được cơ quan có thẩm quyền chuyển từ diện “Hợp đồng lao động” sang làm “Công chức” thì thời gian làm việc theo hợp đồng trước đó vẫn được tính để hưởng trợ cấp thôi việc.
37/2020/AL	25/02/2020	Xác định thời hiệu khởi kiện vụ án hành chính đối với quyết định giao đất sai đối tượng của Ủy ban nhân dân tính từ ngày người có quyền lợi biết được quyết định đó.
41/2021/AL	12/03/2021	Chấm dứt hợp đồng lao động đối với người lao động nước ngoài: Doanh nghiệp đơn phương sa thải trái pháp luật khi giấy phép lao động của họ bị thu hồi không đúng trình tự.
44/2021/AL	31/12/2021	Xác định thời hiệu khởi kiện đối với yêu cầu phản tố của bị đơn trong vụ án tranh chấp dân sự phải tương đương thời hiệu của yêu cầu khởi kiện chính.
49/2021/AL	31/12/2021	Quyết định hành chính do người ký không đúng thẩm quyền hoặc vượt quá thẩm quyền do luật định thì bị Tòa án tuyên hủy bỏ toàn bộ.
53/2022/AL	14/10/2022	Hủy kết hôn trái pháp luật do vi phạm điều kiện tự nguyện hoặc độ tuổi: Tòa án áp dụng nguyên tắc xử lý hậu quả về tài sản chung và quyền nuôi con giống như thủ tục ly hôn thông thường.
54/2022/AL	14/10/2022	Xác định quyền trực tiếp nuôi con khi ly hôn: Tòa án bắt buộc phải xem xét nguyện vọng của con từ đủ 07 tuổi trở lên, đồng thời đánh giá toàn diện năng lực nuôi dưỡng thực tế của cha và mẹ.
61/2023/AL	23/02/2023	Chấm dứt việc nuôi con nuôi khi con nuôi chưa thành niên: Tòa án căn cứ vào việc cha mẹ nuôi không còn điều kiện kinh tế hoặc có hành vi ngược đãi, ảnh hưởng nghiêm trọng sự phát triển của trẻ.
70/2023/AL	01/10/2023	Doanh nghiệp đơn phương chấm dứt hợp đồng lao động trái luật đối với cán bộ công đoàn không chuyên trách: Tòa án buộc doanh nghiệp nhận trở lại làm việc và bồi thường toàn bộ tiền lương trong thời gian bị nghỉ việc.

* Lưu ý khi áp dụng trích dẫn Án lệ tại Tòa án:

Hệ thống án lệ trên bao gồm các án lệ cốt lõi có tần suất áp dụng cao nhất tại Tòa án các cấp. Khi Luật sư trích dẫn án lệ tại Bản luận cứ bảo vệ quyền lợi đương sự, lưu ý đối chiếu kỹ “Tình tiết vụ án thực tế” xem có hoàn toàn tương đồng với “Tình huống pháp lý và quy định hướng dẫn của Án lệ” hay không để đảm bảo tính thuyết phục cao nhất trước Hội đồng xét xử.